Aanpak
Kijken naar watal werkt.
Mijn manier van werken heet oplossingsgericht. Het idee is simpel: eerst is er ruimte voor wat er is, ook voor verdriet en gemis. Daarna kijken we vooral naar wat je wilt en wat al lukt. Hier lees je waarom erkenning de basis is, waar de aanpak vandaan komt en hoe hij helpt om je veerkracht terug te vinden.
Voor geadopteerden
Eerst erkenning. Dan richting.
Oplossingsgericht betekent niet dat we je verdriet overslaan. Wat je mist, mag er eerst zijn. Pas als je je gehoord voelt, kijken we samen vooruit. Juist als geadopteerde heb je misschien vaak gemerkt dat je verlies niet werd gezien.
-
Erkenning
Je verlies is echt.
Adoptie begint met een verlies, ook als je het je niet herinnert. Hier hoef je het niet uit te leggen, te verdedigen of klein te maken. En ‘wees maar dankbaar’ hoor je hier niet.
-
Acceptatie
Twee dingen tegelijk.
Je kunt van je familie houden en tegelijk iets missen. Acceptatie betekent niet dat alles goed is wat er gebeurde. Wel dat het er mag zijn, zonder dat je hoeft te kiezen.
-
Regie
Jij bepaalt het tempo.
Over het grootste besluit van je leven had je niets te zeggen. Hier kies jij waar we het over hebben, hoe diep we gaan en wanneer.
-
Kracht
Wat je al kunt.
Aanpassen, doorzetten, sterk zijn: het heeft je ooit geholpen. Samen kijken we wanneer het je nog dient, en wanneer je het mag loslaten.
Eerlijk is eerlijk: voor zover ik weet is er nog geen onderzoek naar oplossingsgericht werken met geadopteerden. De aanpak zelf is wel breed onderzocht. Aandacht voor gevoel hoort er wel bij: therapeut Eve Lipchik schreef er een heel boek over, Beyond Technique in Solution-Focused Therapy (2002).
Waar het vandaan komt
Begonnen met één omgedraaide vraag.
In de Verenigde Staten keek een klein team heel goed naar wat mensen in gesprekken echt verder hielp. Wat ze ontdekten, wordt nu over de hele wereld gebruikt.
-
1978
Een kleine praktijk
Steve de Shazer en Insoo Kim Berg beginnen met collega's een praktijk in de Amerikaanse stad Milwaukee.
-
1982
Het lijstje omgedraaid
Een gezin komt met een lijst van 27 problemen. Het team vraagt: schrijf eens op wat je juist wilt houden. Die vraag wordt het begin van de oplossingsgerichte aanpak.
-
Jaren '80
Kijken wat al werkt
Het team bekijkt honderden uren aan gesprekken. Ze zien dat er vaak momenten zijn waarop het probleem minder speelt. Juist die momenten helpen mensen hun eigen oplossingen te vinden.
-
Nu
Over de hele wereld
Coaches, psychologen, scholen en zorgverleners in veel landen werken zo, ook in Nederland.
De makers lieten zich onder meer inspireren door psychiater Milton Erickson, die geloofde in de kracht van mensen zelf, en door filosoof Ludwig Wittgenstein, die liet zien dat onze woorden kleuren hoe we de wereld zien.
Bronnen: City, University of London · Wikipedia
Hoe het werkt
Vier ideeën, heel eenvoudig.
Je hoeft geen psycholoog te zijn om ze te snappen. Dat is juist de bedoeling.
-
Jij
Jij bent de expert van jouw leven.
Ik ben geen dokter die vertelt wat je mankeert. Jij weet het beste hoe je leven eruitziet en wat je wilt. Ik stel vragen die je helpen dat helder te krijgen.
Voorbeeldvraag“Wat hoop je dat er verandert?”
-
Wat al werkt
Er gaat al iets goed.
Zelfs in een zware week zijn er momenten die een tikje lichter zijn. Die momenten zijn aanwijzingen, net als broodkruimels die de weg terug laten zien.
Voorbeeldvraag“Wanneer ging het deze week een beetje beter?”
-
Je doel
Eerst weten waar je heen wilt.
Als je weet waar je naartoe wilt, vind je makkelijker de weg. Daarom stel ik soms een vraag die een beetje gek klinkt: de wondervraag.
Voorbeeldvraag“Stel dat er vannacht een klein wonder gebeurt. Waar merk je dat morgen als eerste aan?”
-
Kleine stappen
Kleine stappen tellen.
Een klein steentje in het water maakt kringen die steeds groter worden. Zo werkt verandering ook. Met een cijfer van 0 tot 10 kijken we samen wat een half puntje hoger zou zijn.
Voorbeeldvraag“Wat zou er anders zijn als het een half puntje hoger is?”
Probeer het zelf
Dezelfde zorgen, een andere vraag.
Vragen bepalen waar je aandacht naartoe gaat. Klik op de knoppen en vergelijk.
- “Waarom gaat het steeds mis?”
- “Wat is er mis met mij?”
- “Hoe lang gaat dit nog duren?”
- “Wanneer gaat het al een beetje goed?”
- “Wat wil ik in plaats daarvan?”
- “Wat is de kleinste stap die ik vandaag kan zetten?”
Merk je het verschil? De eerste vragen houden je vast bij het probleem. De tweede vragen geven je richting, en laten zien wat je zelf kunt doen. Dat betekent niet dat je verdriet er niet mag zijn. Het gaat om de vragen die je daarna verder helpen.
Veerkracht
Veerkracht kun je oefenen.
Veerkracht betekent dat je na een moeilijke tijd weer overeind komt. Denk aan een veer: hij wordt ingedrukt, maar komt weer omhoog. Het is geen eigenschap die je wel of niet hebt. Je kunt het oefenen, en daar helpt deze aanpak bij.
Je ziet wat je al kunt
Door te kijken naar momenten waarop het wél lukte, ontdek je wat jij al doet om overeind te blijven. Dat geeft vertrouwen.
Je krijgt weer richting
Een helder beeld van wat je wilt, geeft hoop. En hoop geeft energie om in beweging te komen.
Je merkt dat het beter gaat
Met kleine stappen en een cijfer zie je vooruitgang, ook als die klein is. Elke stap laat zien: ik kan dit.
Eerlijk is eerlijk: er is nog niet veel onderzoek dat veerkracht zelf meet. Wel laat onderzoek zien dat werken met je sterke kanten een belangrijke reden is dat deze aanpak helpt (Franklin e.a., 2017).
Geen enkele aanpak werkt voor iedereen. Heb je zware of langdurige klachten, dan is je huisarts de eerste stap.